Romantyzm cz 1

Tematyka

i problematyka lekcji

Lg.

Teksty literac­kie, dzieła pla­styczne

Wymagania z zakresu kształcenia literacko-kulturowego i kształcenia językowego

Uwagi

Na poziom podstawowy uczeń:

Dodatkowo na poziom ponadpodstawo­wy uczeń:

ROMANTYZM

Przełom roman­tyczny

 

1

 

Malarstwo romantyczne (obrazy C. D. Friedricha, K. F. Schinkla

·         wyjaśnia dwa znaczenia terminu „roman­tyzm”

·         komentuje wieloznaczność wyrazu „romantyczny”, odwołując się do jego etymologii

·         na podstawie malarstwa charakteryzuje krajobraz romantyczny

·         wymienia najważniejszych twórców, którzy stworzyli modę na średniowiecze i ich dzieła,

·         podaje podstawowe informacje o litera­turze „burzy i naporu”, używa terminu „preromantyzm”

·         odnosi nazwy: gotycyzm, osjanizm, wal­terskotyzm do zjawisk kulturowych i lite­rackich

·         znajduje potrzebne informacje w podręcz­niku, słownikach, encyklopediach i in­nych kompendiach drukowanych, a także w Internecie

·         omawia filozoficzne podłoże roman­tyzmu, przedstawia przyczyny kryzysu światopoglądu oświecenia

·         wskazuje źródła romantycznego zainte­resowania średniowieczem i mitami Północy

·         wyjaśnia, dlaczego romantyzm zainte­resował się mitami jako źródłem archetypów i toposów

·         uzasadnia, że współczesne pojęcie mitu tkwi korzeniami w romantyzmie

 

Pochwała twórczej ak­tywności

 

 

 

 

1

J. W. Goethe, Faust (fragm.)

 

·         podaje podstawowe informacje o Goethem

·         na podstawie podręcznika streszcza historię Fausta

·         interpretuje fragment Fausta ukazujący bohatera w chwili zwątpienia

·         wyjaśnia przesłanie dzieła: pochwałę twór­czej aktywności i pracy na rzecz społe­czeństwa, krzewienie postępu

·         na podstawie fragmentu wskazuje cechy stylu romantycznego

·         wyjaśnia, czym jest mit człowieka faustycznego i wskazuje przykłady jego funkcjonowania we współczesnej kulturze

·         zabiera głos w dyskusji na temat współczesnej kultury i jej mitów

 

1

 

F. Schiller, Do Radości

E. Delacroix, Wolność wiodąca lud na barykady

 

·         wskazuje główne idee zawarte w odzie Do Radości

·         określa funkcje apostrof i innych środków retorycznych

·         dostrzega cechy wersyfikacji i inne wy­kładniki regularności budowy

·         charakteryzuje muzykę Beethovena i jej związek z charakterem wiersza

·         na wybranych przykładach pokazuje, jak dzieła różnych sztuk ukazują te same idee

 

Bunt młodych

1

 

A. Mickiewicz, Oda do młodo­ści

 

·         interpretuje Odę... jako manifest młodych

·         odnajduje w utworze hasła i idee filomac­kie

·         odczytuje (recytuje) utwór z właściwą dykcją i intonacją

·         wskazuje w utworze środki artystyczne i określa ich funkcje

·         dostrzega, iż budowa oparta jest na antynomii młodości i starości

·         wskazuje cechy romantyczne i klasyczne

·         wie, jaki wpływ na twórczość

·         Mickiewicza miał jego udział towarzy­stwach filomatów i filaretów

·         wskazuje filozoficzne konteksty Ody...

·         interpretuje motywy lotu i skrzydeł, wskazując ich tradycje kulturowe

·         porównuje odę Mickiewicza z odą Schillera pod względem problematyki i poetyki

·         w interpretacji wykorzystuje wiado­mości o konwencji gatunku

·         pisze rozprawkę lub esej na temat różnych przedstawień młodości w kul­turze (także współczesnej)

 

1

 

A.Mickiewicz, Romantyczność

 

·         wyjaśnia, dlaczego utwór ma charakter programowy

·         dostrzega w utworze cechy manifestu

·         wskazuje w balladzie idee i postawy romantyczne (np. ludowość, irracjonalizm, spirytualizm, indywidualizm, bunt przeciw konwencjom)

·         interpretuje polemikę poety ze starcem jako starcie się dwóch odmiennych światopoglądów

·         w dłuższym komentarzu do ballady wy­korzystuje wiadomości historyczne i biograficzne

·         w tekście ballady wskazuje środki języ­kowe i klasyfikuje je (leksykalne, słowo­twórcze, fleksyjne, składniowe)

·         interpretuje utwór w kontekście po­lemiki romantyków z klasykami

·         określa stanowiska innych – poza Mic­kiewiczem – uczestników tej polemiki

·         charakteryzuje i komentuje język i styl ballady Romantyczność jako formę romantycznego sprzeciwu wobec kla­sycystycznych konwencji

·         wyjaśnia, w jaki sposób romantycy po­strzegali szaleństwo

·         ykorzystuje konteksty filozoficzne, ob­jaśniając romantyczne widzenie świata

 

1

J. Słowacki, Kor­dian

(fragm.)

J. M. Rym­kiewicz, Dla­czego roman­tycy umierali młodo?

 

·         interpretuje fragment ukazujący we­wnętrzne rozterki Kordiana

·         wyjaśnia, w jaki sposób poeta oddał psychologiczną prawdę o młodości

·         w postaci Kordiana wskazuje niektóre ce­chy bohatera romantycznego

·         czyta ze zrozumieniem esej Rymkiewicza

·         w sposób pogłębiony wyjaśnia roman­tyczną kategorię „trudnej młodości”

·         wie, czym była romantyczna „choroba wieku” i odnosi ją do biografii roman­tycznych

·         interpretuje postać Kordiana w konte­kście dylematów Hamleta (hamletyzo­wanie)

·         wskazuje poetyckie wykładniki ar­tystycznego stylu J. Słowackiego

·         na podstawie różnych tekstów charak­teryzuje romantyczny styl życia

 

1

Życie i twórczo­ść A. Mickiewi­cza i J. Słowackiego

(materiał z pod­ręcznika uzupe­łniony samodzielnie znalezionymi wiadomościami)

·         przedstawia najważniejsze fakty z życia i twórczości Mickiewicza i Słowackiego, wskazując związki między literaturą a rzeczywistością pozaliteracką

·         wymienia najważniejsze elementy biografii romantycznej

·         wiadomości z podręcznika uzupełnia samodzielnie znalezionymi informacjami (np. w Internecie);

·         wybiera, przetwarza i syntetyzuje infor­macje

·         wyjaśnia, w jakich okolicznościach posłu­gujemy się stylem potocznym i jakie są jego główne cechy

·         w wypowiedziach własnych i kolegów wskazuje elementy stylu potocznego

·         ocenia, kiedy użycie stylu potocznego wykracza poza granice stosowności (po­daje przykłady)

·         samodzielnie wygłasza referat na temat życia i twórczości wybranego poety, ilustrując go zdjęciami, cytatami itp.

·         wyjaśnia wyrażenie „biografia roman­tyczna”, odnosząc je do różnych przy­kładów postaci historycznych i literac­kich

·         pisze esej na temat postawy buntu, wykorzystując utwory z różnych epok

·         samodzielnie znajduje bibliografię na temat życia i twórczości jednego z poetów (sporządza krótki wykaz litera­tury przedmiotu)

·         wyjaśnia, dlaczego romantycy włączali do swoich utworów elementy stylu po­tocznego

 

Romantyczny świat duchów

i wyzwolonej wyobraźni.

Tajemnica istnienia

2

J. W. Goethe,

Król olch

 

A. Mickiewicz, Lilie

(i inne ballady poznane w gim­nazjum)

 

Romantyczne malarstwo pejza­żowe (np. C. D. Friedrich) oraz zawierające motywy niesa­mowitości i grozy (np. H. Füssli, H. Ver­net, F. Goya)

cz. II Dziadów (utwór poznany w gimnazjum)

 

·         interpretuje ballady, wskazując w nich elementy typowe dla romantycznego widzenia świata

·         wskazuje cechy ballady romantycznej (synkretyzm rodzajowy, ludowość, śpiewność, nastrojowość, tajemniczość, „cudowność”)

·         charakteryzuje romantyczne widzenie na­tury (i jej funkcje w balladzie)

·         na podstawie ballad wskazuje nowe,

·         pozarozumowe sposoby poznania świata

·         wyjaśnia, na czym polega ludowość bal­lad (folkloryzm) i jaki obraz ludu stworzyli romantycy

·         przedstawia romantyczny świat duchów i jego funkcję w balladach

·         rafnie interpretuje obrazy zawierające motywy tajemnicze i irracjonalne, np. Dwaj mężczyźni obserwujący księżyc Friedricha, Koszmar Füsslego

·         yjaśnia, jaką rolę odegrały Mickiewiczow­skie Ballady i romanse w kształtowaniu się polskiego romantyzmu

·         wskazuje utwory wczesnego romantyzmu, w których znalazła wyraz prawda, iż „nie masz zbrodni bez kary”

·         podaje przykłady romantycznego zaintere­sowania baśniami, legendami i podaniami ludowymi (także kulturą ludową) oraz mitami

·         określa filozoficzne podstawy roman­tycznego widzenia natury

·         wyjaśnia źródła romantycznego odrzu­cenia rozumu i poszukiwania innych sposobów poznania świata

·         w swych wypowiedziach poprawnie używa terminów: mistycyzm, spiry­tualizm, metafizyka, irracjonalizm

·         analizuje konstrukcję narratora w balla­dach romantycznych

·         skazuje różne przejawy subiektywizmu w literaturze i malarstwie; wskazuje różnicę tworzywa i podobieństwo idei

·         analizuje język i styl ballad romantycz­nych

·         skazuje stylistyczne i wersyfikacyjne wykładniki emocjonalności wiersza

·         syntetyzuje wiadomości na temat źródeł i zasad etyki obecnej w utwo­rach wczesnego romantyzmu

·         wskazuje związek romantycznych bal­lad z wyobraźnią mityczną i baśniową

 

Miłość roman­tyczna

2–3

 

A. Mickiewicz, IV część Dziadów

 

 

 

 

 

 

 

 

M. Piwińska, Bunt zakocha­nych

 

A. Fredro, Śluby panieńskie (utwór znany z gimnazjum)

 

·         charakteryzuje postać Mickiewiczow­skiego Gustawa jako modelu kochanka

·         określa cechy miłości romantycznej

·         w dyskusji Pustelnika i Księdza wskazuje racje wynikające z dwóch różnych światopoglądów

·         dostrzega w utworze obecność prądów i postaw ważnych dla romantyzmu (mistycyzm, spirytualizm, irracjonalizm, wiara w obecność świata nadprzyrodzo­nego i przechodzenia ze świata żywych do świata umarłych itp.)

·         interpretuje fragment zamieszczony w podręczniku

·         wskazuje stylistyczne i językowe wykład­niki zmieniających się uczuć Gustawa

·         wyjaśnia, czym są intencje komunikacyjne wypowiedzi, nazywa je i odnosi do kon­kretnych tekstów

·         wyjaśnia, czym była romantyczna teoria magnetyzmu i w jaki sposób nawiązał do niej Fredro

·         w dramatach Fredry wskazuje cechy parodii i karykatury

·         interpretuje kreację Gustawa (nie­szczęśliwego kochanka), wskazując w niej cechy romantyczne i sentymental­ne

·         odnosi pojęcie werteryzmu do postaci Gustawa

·         samodzielnie analizuje język i styl monologów Gustawa

·         interpretuje IV cz. Dziadów jako utwór o dążeniu do poznania natury rzeczy (dostrzega płaszczyznę epistemologicz­ną dzieła)

·         wyjaśnia, jakie miejsce zajmowała miło­ść w romantycznej filozofii życia

·         przeprowadza porównanie między kre­acją Gustawa a kreacjami bohaterów Fredrowskich

·         określa, na czym polega odrębność sylwetki twórczej Fredry na tle litera­tury romantyzmu

 

2

C. Norwid, W Weronie

 

A. Mickiewicz, Dobranoc

 

E. Stachura, Zobaczysz

 

H. Poświatow­ska, *** [Jestem Julią...]

·         przy pomocy nauczyciela analizuje utwory należące do romantycznej liryki miłosnej oraz będące ich współczesnymi nawiąza­niami

o        wskazuje dominantę kompozycyjną każdego z wierszy

o        określa rodzaj liryki, sytuację liryczną, kreację podmiotu lirycznego, nadawcy itp.

o        formułuje hipotezę interpretacyjną

o        rozpoznaje gatunek literacki i jego zwi­ązek z charakterem utworu

o        określa funkcję środków artystycz­nych

·         samodzielnie przeprowadza analizę i in­terpretację wskazanych utworów li­rycznych

·         swoje wnioski ujmuje w formę eseju lub rozprawki

·         wykorzystuje do interpretacji kontekst macierzysty wiersza (w tym – kontekst biograficzny)

·         dokonuje analizy porównawczej utwo­ru romantycznego i współczesnego (np. utworu Norwida i Poświatowskiej)

 

Romantyczne widzenie na­tury.

Topos pod­róży

5

A. Mickiewicz, Sonety krymskie (wybór wg pod­ręcznika)

 

A. Mickiewicz, Nad wodą wiel­ką i czystą

 

J. Słowacki, Roz­łączenie

 

Malarstwo: L. A. Richter, Małe je­zioro

C. D. Friedrich, Wędrowiec ponad chmura­mi, Skały kredo­we na Rugii

W. Wańkowicz, Mickiewicz na Judahu skale

Rysunki Słowac­kiego

J. N. Głowacki, Widok wyjścia z Doliny Kościeli­skiej

T. Géricault, Tratwa „Me­duzy”

W. Turner, Sta­tek niewol­ników, Parowiec w burzy śnieżnej, Szybkość, para i deszcz

I. Ajwazowski Dwu­masztowiec „Mer­kury” itp.

·         wymienia najważniejsze krajobrazy fascy­nujące romantyków: Orient (np. Krym), góry (np. Alpy wraz z jeziorem Leman, góry na Krymie), morze ukazane jako ży­wioł

·         opisuje romantyczne krajobrazy na pod­stawie tekstów, podając ich cechy charak­terystyczne

·         wskazuje symboliczne sensy i wartości związane z ulubionymi krajobrazami romantycznymi (egzotyzm, magia, źródło wiedzy, wzniosłość, wolność, obecność Boga, przeznaczenie, przechodzenie na „drugą stronę” itp.), a także z motywami takimi jak: burza, wiatr, zachód słońca, gwiazdy itp.

·         charakteryzuje podmiot liryczny Sonetów krymskich – podróżnika, pielgrzyma, tuła­cza, ale także filozofa i artystę

·         w kreacji podmiotu lirycznego Sonetów... wskazuje cechy bohatera romantycznego

·         przy pomocy nauczyciela analizuje wybra­ne sonety, uwzględniając ich cechy gatunkowe

·         wskazuje charakterystyczne środki ar­tystyczne występujące w Sonetach... i określa ich funkcje

·         komentuje funkcje orientalizmów

·         interpretuje wiersz Rozłączenie, uwzględ­niając formę podawczą, kreację podmiotu i adresatki, a także obrazy poetyckie

·         interpretuje liryk Nad wodą wielką i czy­stą...

·         określa metaforyczność obrazów poetyc­kich w tym wierszu, symbolikę wody, od­bicia, gromu

·         wskazuje symboliczne sensy, jakie miał dla romantyków motyw podróży (np. topos życia jako wędrówki)

·         na podstawie utworów literackich i dzieł malarskich przytacza różne ujęcia motywu podróży i związane z nim obrazy (np. piel­grzym, tułacz, żeglarz, kozak pędzący na koniu po stepie, podróżnik wspinający się na szczyty gór)

·         interpretuje dzieła malarskie, uwzględ­niając specyfikę tworzywa i konteksty epoki

·         omawia filozoficzne podstawy roman­tycznego widzenia natury (np. filozofia Schellinga)

·         w krajobrazach romantycznych do­strzega filozoficzną jedność ducha i materii, a także relacje jednostki i świata

·         na podstawie analizowanych utworów ukazuje relacje między artystą a naturą

·         dostrzega różnice między przedsta­wieniem natury w Sonetach krymskich i lirykach lozańskich

·         dokonuje samodzielnej analizy i inter­pretacji wybranego utworu

·         w sposób pogłębiony odczytuje sensy symboliczne i metaforyczne wiersza

·         wykorzystuje różnorodne konteksty (biograficzne, filozoficzne, malarskie itp.)

·         porównuje na konkretnych przykła­dach, w jaki sposób te same idee zosta­ły ukazane w różnych tworzywach (np. w literaturze i malarstwie)

·         wyjaśnia, iż podróż jest nieodłącznym elementem biografii romantycznej;

·         na przykładach wyjaśnia, czym jest es­tetyka wypowiedzi

·         pisze artykuł (reportaż, komentarz, no­tatkę prasową)

·         nadaje trafne tytuły, śródtytuły, dopi­suje zapowiedź itp.

 

Narodziny in­dywidualizmu

1–2

 

G. Byron, Giaur (dłuższe frag­menty lub utwór czytany w cało­ści)

 

·         charakteryzuje Giaura jako bohatera romantycznego

·         wskazuje charakterystyczne cechy po­wieści poetyckiej (synkretyzm rodzajowy, fragmentaryczność, nastrojowość)

·         interpretuje fragment zamieszczony w podręczniku jako przesłanie bohatera romantycznego

·         wyjaśnia wyrażenie „postać bajronicz­na”

·         w pogłębiony sposób charakteryzuje postać bohatera

·         do interpretacji utworu wykorzystuje wiadomości biograficzne na temat Byrona

 

1

 

J. Słowacki, Beniowski (fragm.)

·         określa temat zamieszczonego w podręcz­niku fragmentu

·         określa, kim jest osoba mówiąca w utwo­rze

·         rozpoznaje obecność ironii

·         wyjaśnia, na czym polega ironia roman­tyczna

·         wskazuje charakterystyczne cechy poematu dygresyjnego

·         w tekście Beniowskiego wskazuje środki służące ironii romantycznej

·         wskazuje związki poematu dygresyjne­go z eposem

·         wyjaśnia, na czym polega romantyczny charakter utworu

 

1

 

J. Słowacki, List do matki (fragm.)

 

 

R. Przybylski, Ubranie jako tekst

Portret (i au­toportret) romantyczny

 

W. Gombrowicz, Dziennik (fragm.)

 

·         interpretuje fragment listu jako przykład epistolografii romantycznej

·         wymienia charakterystyczne elementy mody romantycznej, wiążąc ją ze zjawi­skiem dandyzmu

·         podaje przykłady postaci, które nadawały ton epoce (Byron, Chopin, Sand, Liszt, Baudelaire)

·         wyjaśnia, czym jest indywidualny styl au­tora lub utworu, odnosząc te pojęcia do konkretnych przykładów

·         pisze pracę na temat sposobów podkre­ślania własnej indywidualności

·         pisze sprawozdanie z koncertu, pokazu mody

·         na wybranym przykładzie charakteryzuje portret romantyczny

·         zabiera głos w klasowej dyskusji na temat wartości indywidualizmu we współczesnym świecie: „Podkreślać swą indywidualność – czy utożsamiać się z tłumem?”

·         wyjaśnia, dlaczego Słowackiego nazy­wa się bajronistą

·         wyjaśnia, odwołując się do tekstu Przybylskiego i podając przykłady, co to znaczy, że ubranie jest tekstem

·         odnosi wyrażenie „indywidualny styl” do różnych postaci i różnych dziedzin (muzyki, literatury, mody, bycia)

·         potrafi powiedzieć, na czym polega in­dywidualny styl autorów romantycz­nych, np. Słowackiego, Fredry

·         pisze pracę w dowolnej formie na temat: „Samotność i indywidualność”

·         interpretuje portret romantyczny, uwzględniając kontekst romantyczne­go indywidualizmu

·         wskazuje funkcje groteski w literaturze i sztuce współczesnej

 

Wiara

i nadzieja, czy­li człowiek wobec Boga

w literaturze

i sztuce romantycznej

2

A. Mickiewicz, Rozmowa wieczorna (fragm.)

 

J. Słowacki, Hymn,

Kiedy pierwsze kury Panu śpiewają...

lub

C. Norwid, Piel­grzym

lub

A. Mickiewicz,

Zdania i uwagi

 

W. Blake, Bóg stwarzający Wszechświat,

Drabina Jaku­bowa itp.

 

P. O. Runge, Po­ranek

C. D. Friedrich, Krzyż w górach

 

·         interpretuje utwory poetyckie i dzieła malarskie zawierające treści religijne i mistyczne

·         w czytanych dziełach odnajduje obraz duchowego życia jednostki

·         wskazuje i interpretuje motywy biblijne w literaturze i malarstwie

·         w wierszach wskazuje językowe i styli­styczne wykładniki lirycznej „rozmowy z Bogiem”

·         określa cechy gatunkowe czytanych utworów (np. hymn, elegia, aforyzm)

·         w Hymnie Słowackiego wyodrębnia ob­razy i określa ich metaforyczne znaczenie

·         wskazuje poetyckie sposoby budowania nastroju

·         interpretuje symbolikę motywu wędrowca w wierszach Słowackiego i Norwida

·         charakteryzuje osobę mówiącą w wier­szach jako kreację bohatera romantyczne­go

·         wskazuje indywidualizmy językowe Sło­wackiego i Norwida w czytanych wier­szach, komentuje je

·         analizuje przykładową interpretację wier­sza J. Słowackiego (w podręczniku)

·         wskazuje indywidualne cechy stylu: Mic­kiewicza, Słowackiego, Norwida (na przy­kładzie omawianych utworów)

·         poprawnie używa w swoich wy­powiedziach wyrazów: mistycyzm, mistyczny, mistyk, mistyka

·         określa, na czym polega mistyczny

charakter obrazów Blake’a

·         określa źródła romantycznego poszu­kiwania sfery sacrum

·         wyjaśnia, dlaczego w różnych kręgach pojawiają się koncepcje mesjanistycz­ne i mistyczne dotyczące narodu lub całej ludzkości

·         wyjaśnia rolę intonacji w lirykach romantycznych

·         wyjaśnia, czym jest indywidualizm językowy

·         podaje przykłady indywidualizmów językowych różnych autorów (po­wtórzenie)

·         ocenia wartość stylistyczną i znaczeniową indywidualizmów języ­kowych poetów romantycznych

 

Praca klasowa

na temat po­znanych utwo­rów roman­tycznych

 

2+1

Wypracowanie

Poprawa

·         wie, czym jest estetyka wypowiedzi

·         dba o estetykę własnych wypowiedzi – pisemnych i ustnych

·         dostrzega w wypowiedziach własnych i cudzych błędy językowe, poprawia je

·         określa podstawowe typy błędów języ­kowych

·         analizuje przyczyny błędów języ­kowych pojawiających się w pracach uczniowskich

 

Na podstawie planu realizacji materiału języka polskiego w klasie II LO  Przeszłość to dziś

PLAN WYNIKOWY – ROMANTYZM CZ. I